Đá phạt trong bóng đá là một trong những hình thức bắt đầu lại trận đấu sau khi trọng tài xác định có hành vi vi phạm thuộc trường hợp được hưởng free kick. Tùy loại lỗi, đội đối phương có thể được hưởng đá phạt trực tiếp hoặc đá phạt gián tiếp với những quy định khác nhau về khả năng ghi bàn. Cùng 90phut tìm hiểu các loại đá phạt, khoảng cách hàng rào, vị trí đặt bóng và cách thực hiện theo luật bóng đá hiện hành.
Đá phạt trong bóng đá là gì?
Đá phạt là một hình thức bắt đầu lại trận đấu được trọng tài trao cho một đội sau khi phía đối phương thực hiện hành vi vi phạm thuộc trường hợp luật quy định. Law 13 của IFAB chia free kick thành hai loại chính: đá phạt trực tiếp và đá phạt gián tiếp.
Điểm khác biệt quan trọng nhất nằm ở khả năng ghi bàn trực tiếp. Với đá phạt trực tiếp, cầu thủ có thể sút bóng thẳng vào cầu môn đối phương và bàn thắng được công nhận nếu quả đá được thực hiện hợp lệ. Với đá phạt gián tiếp, bóng phải chạm một cầu thủ khác trước khi đi vào cầu môn đối phương thì bàn thắng mới có thể được công nhận.
Không nên nhầm đá phạt với penalty, phát bóng, phạt góc hay ném biên. Mỗi hình thức bắt đầu lại có nguyên nhân và quy trình thực hiện riêng.
Có mấy loại đá phạt trong bóng đá?
Xét theo Law 13, đá phạt trong bóng đá được chia thành hai loại: direct free kick và indirect free kick. Người xem có thể phân biệt chúng thông qua tín hiệu của trọng tài và cách một bàn thắng có thể được ghi.
| Tiêu chí | Đá phạt trực tiếp | Đá phạt gián tiếp |
|---|---|---|
| Có thể sút thẳng vào lưới đối phương? | Có | Không |
| Cần cầu thủ khác chạm bóng trước khi ghi bàn? | Không | Có |
| Tín hiệu đặc biệt của trọng tài | Không giữ tay trên đầu như phạt gián tiếp | Trọng tài giơ một cánh tay trên đầu theo quy định |
| Nếu sút trực tiếp vào cầu môn đối phương | Bàn thắng có thể được công nhận | Đội phòng ngự được phát bóng |
Đá phạt trực tiếp là gì?
Đá phạt trực tiếp là loại free kick cho phép cầu thủ thực hiện sút bóng trực tiếp vào cầu môn đối phương để ghi bàn mà không cần bóng phải chạm một cầu thủ khác trước đó.
Đây là lý do những quả đá phạt trực tiếp gần khu vực cấm địa thường trở thành cơ hội ghi bàn nguy hiểm. Cầu thủ có thể sút thẳng, chuyền cho đồng đội hoặc sử dụng một phương án phối hợp chiến thuật.
Đá phạt trực tiếp vào lưới có tính bàn không?
Có. Nếu một quả đá phạt trực tiếp được thực hiện hợp lệ và bóng đi thẳng vào cầu môn đối phương, bàn thắng được công nhận.
Ví dụ, đội A được hưởng đá phạt trực tiếp cách cầu môn khoảng 22 m. Cầu thủ sút bóng vượt hàng rào và đi trực tiếp vào cầu môn đội B. Nếu không có vi phạm khác, đội A được tính một bàn thắng.
Đá phạt trực tiếp vào lưới nhà thì sao?
Nếu từ một quả đá phạt trực tiếp, cầu thủ đá bóng thẳng vào cầu môn của chính đội mình mà bóng không chạm cầu thủ khác, bàn phản lưới không được công nhận. Đội đối phương được hưởng quả phạt góc.
Nguyên tắc này cũng áp dụng nếu một quả đá phạt gián tiếp được đá trực tiếp vào cầu môn của chính đội thực hiện.
Những lỗi nào dẫn đến đá phạt trực tiếp?
Law 12 quy định nhiều hành vi có thể khiến đội đối phương được hưởng đá phạt trực tiếp. Với một số lỗi đối với đối phương, trọng tài còn đánh giá hành vi theo các mức careless, reckless hoặc using excessive force.
Các hành vi có thể dẫn đến đá phạt trực tiếp bao gồm:
- Đá hoặc cố gắng đá đối phương.
- Ngáng hoặc cố gắng ngáng đối phương.
- Nhảy vào đối phương.
- Va/chèn đối phương trái luật.
- Đánh hoặc cố gắng đánh đối phương, bao gồm cả húc đầu.
- Đẩy đối phương.
- Tắc bóng hoặc tranh chấp với đối phương trái luật.
Nếu một lỗi trong nhóm này có tiếp xúc, hình thức bắt đầu lại cơ bản là đá phạt trực tiếp hoặc penalty nếu đáp ứng điều kiện xảy ra trong khu vực phạt đền của chính cầu thủ vi phạm.
Lỗi handball có dẫn đến đá phạt trực tiếp không?
Có. Một lỗi dùng tay hoặc cánh tay trái luật thuộc nhóm hành vi có thể dẫn đến đá phạt trực tiếp, ngoại trừ những quy định riêng dành cho thủ môn trong khu vực phạt đền của chính mình.
Tuy nhiên, không phải mọi tình huống bóng chạm tay đều là lỗi. Trọng tài phải xác định tình huống có đáp ứng tiêu chí handball theo Law 12 hay không.
Giữ hoặc kéo đối phương có bị đá phạt trực tiếp không?
Có. Giữ đối phương là một trong những hành vi có thể dẫn đến đá phạt trực tiếp. Tùy tình huống, trọng tài còn có thể áp dụng hình thức kỷ luật nếu hành vi đáp ứng tiêu chí cảnh cáo hoặc truất quyền.
Careless, reckless và excessive force ảnh hưởng thế nào?
Khi đánh giá một số lỗi dẫn đến đá phạt trực tiếp, trọng tài không chỉ xác định có phạm lỗi hay không mà còn xem xét mức độ của hành vi.
| Mức độ | Ý nghĩa cơ bản | Kỷ luật |
|---|---|---|
| Careless | Thiếu chú ý hoặc cân nhắc khi tranh chấp | Không cần thẻ chỉ vì mức độ careless |
| Reckless | Không quan tâm đến nguy hiểm hoặc hậu quả đối với đối phương | Thẻ vàng |
| Using excessive force | Sử dụng lực vượt quá mức cần thiết và/hoặc gây nguy hiểm cho an toàn đối phương | Thẻ đỏ |
Vì vậy, hai pha phạm lỗi cùng dẫn đến đá phạt trực tiếp nhưng hình thức kỷ luật có thể hoàn toàn khác nhau. Một lỗi careless có thể không có thẻ, reckless phải bị cảnh cáo, còn sử dụng lực quá mức có thể khiến cầu thủ bị truất quyền.
Đá phạt gián tiếp là gì?
Đá phạt gián tiếp là hình thức free kick mà từ đó không thể ghi bàn trực tiếp vào cầu môn đối phương. Để bàn thắng được công nhận, bóng phải chạm một cầu thủ khác sau khi quả đá được thực hiện và trước khi đi vào cầu môn.
Khi trao đá phạt gián tiếp, trọng tài giơ một cánh tay lên trên đầu. Tín hiệu được duy trì theo quy định cho đến khi bóng chạm một cầu thủ khác, ra ngoài cuộc hoặc rõ ràng không thể ghi bàn trực tiếp.
Đá phạt gián tiếp thẳng vào lưới có tính bàn không?
Không. Nếu cầu thủ thực hiện đá phạt gián tiếp và bóng đi thẳng vào cầu môn đối phương mà không chạm bất kỳ cầu thủ nào khác, bàn thắng không được công nhận. Đội phòng ngự được hưởng quả phát bóng.
Nếu bóng chạm một cầu thủ khác trước khi đi vào lưới và không có vi phạm khác, bàn thắng có thể được công nhận.
Trọng tài quên giơ tay khi đá phạt gián tiếp thì sao?
Nếu trọng tài không thực hiện tín hiệu cho biết đó là đá phạt gián tiếp và bóng được đá trực tiếp vào cầu môn, quả đá phạt gián tiếp phải được thực hiện lại.
Quy định này rất quan trọng bởi cầu thủ cần biết họ không thể ghi bàn trực tiếp từ tình huống đó.
Những lỗi nào dẫn đến đá phạt gián tiếp?
Đá phạt gián tiếp thường xuất hiện ở những hành vi mà luật không xử lý bằng đá phạt trực tiếp hoặc penalty nhưng vẫn yêu cầu dừng trận đấu và trao quyền bắt đầu lại cho đối phương.
Một số trường hợp đáng chú ý bao gồm:
- Chơi bóng theo cách nguy hiểm nhưng không có tiếp xúc thuộc lỗi đá phạt trực tiếp.
- Cản trở sự di chuyển của đối phương mà không có tiếp xúc.
- Một số hành vi ngôn ngữ, phản ứng hoặc lỗi bằng lời nói theo quy định.
- Ngăn cản thủ môn thả bóng khỏi tay hoặc đá/cố gắng đá bóng khi thủ môn đang thực hiện việc thả bóng.
- Một số vi phạm kỹ thuật của thủ môn trong khu vực phạt đền.
- Các trường hợp khác mà Laws of the Game quy định hình thức bắt đầu lại là đá phạt gián tiếp.
Vì mỗi tình huống có điều kiện riêng, không nên mặc định rằng “lỗi nhẹ = đá phạt gián tiếp” và “lỗi nặng = đá phạt trực tiếp”. Loại free kick được xác định dựa trên bản chất của hành vi theo luật.
Thủ môn phạm lỗi nào bị đá phạt gián tiếp?
Một số vi phạm đặc thù của thủ môn trong khu vực phạt đền của mình có thể khiến đội đối phương được hưởng đá phạt gián tiếp.
Thủ môn bắt bóng từ đường chuyền về bằng chân của đồng đội
Nếu thủ môn dùng tay hoặc cánh tay chạm bóng trong khu vực phạt đền của mình sau khi bóng được đồng đội cố ý đá về cho thủ môn, đội đối phương có thể được hưởng đá phạt gián tiếp.
Điểm quan trọng là luật nói đến bóng được đồng đội cố ý đá cho thủ môn. Không nên hiểu rằng bất kỳ lần bóng nào chạm chân đồng đội rồi đến thủ môn cũng tự động là lỗi.
Thủ môn bắt bóng trực tiếp từ ném biên của đồng đội
Nếu thủ môn dùng tay hoặc cánh tay chạm bóng trong khu vực phạt đền của mình sau khi nhận bóng trực tiếp từ quả ném biên của đồng đội, đội đối phương được hưởng đá phạt gián tiếp.
Thủ môn thả bóng rồi dùng tay bắt lại
Nếu thủ môn đã kiểm soát bóng bằng tay hoặc cánh tay, sau đó thả bóng vào cuộc và dùng tay/cánh tay chạm bóng lần nữa trước khi bóng chạm cầu thủ khác, hành vi có thể dẫn đến đá phạt gián tiếp theo quy định.
Khoảng cách đá phạt trong bóng đá là bao nhiêu?
Khi một quả đá phạt được thực hiện, đối phương thông thường phải đứng cách bóng ít nhất 9,15 m, tương đương 10 yards, cho đến khi bóng vào cuộc.
Đây là con số chính xác theo luật. Vì vậy, cách nói phổ biến “hàng rào phải đứng cách bóng 10 mét” chỉ là cách làm tròn và không phải khoảng cách được ghi trong Laws of the Game.
Hàng rào đá phạt phải cách bóng bao nhiêu?
Khoảng cách cơ bản là ít nhất 9,15 m. Trọng tài có thể xác định vị trí cần thiết để các cầu thủ phòng ngự tuân thủ khoảng cách trước khi cho thực hiện quả đá.
Tuy nhiên, luật còn có ngoại lệ về vị trí đối phương trên chính đường cầu môn giữa hai cột dọc trong những tình huống thích hợp.
Cầu thủ tấn công được đứng trong hàng rào đối phương không?
Nếu đội phòng ngự tạo hàng rào gồm từ ba cầu thủ trở lên, tất cả cầu thủ của đội tấn công phải đứng cách hàng rào ít nhất 1 m cho đến khi bóng vào cuộc.
Nếu một cầu thủ tấn công đứng cách hàng rào dưới 1 m khi quả đá được thực hiện trong trường hợp này, đội phòng ngự được hưởng đá phạt gián tiếp.
Đá phạt được thực hiện ở vị trí nào?
Nguyên tắc chung là quả đá phạt được thực hiện tại nơi xảy ra hành vi vi phạm. Tuy nhiên, Law 13 và các luật liên quan có một số ngoại lệ về vị trí thực hiện.
Ví dụ, đá phạt gián tiếp cho đội tấn công do một lỗi xảy ra bên trong khu cầu môn của đối phương được thực hiện tại điểm gần nhất trên đường giới hạn khu cầu môn chạy song song với đường cầu môn.
Đối với đội phòng ngự được hưởng đá phạt trong khu cầu môn của mình, quả đá có thể được thực hiện từ bất kỳ vị trí nào trong khu vực đó.
Ngoài ra, một số hành vi xảy ra ngoài sân hoặc các lỗi được luật khác xác định có quy định riêng về vị trí bắt đầu lại.
Quả bóng phải đứng yên khi đá phạt không?
Có. Theo Law 13, bóng phải đứng yên trước khi quả đá phạt được thực hiện.
Bóng được xem là vào cuộc khi được đá và di chuyển rõ ràng. Cầu thủ thực hiện không được chạm bóng lần thứ hai trước khi bóng chạm một cầu thủ khác.
Đá phạt bằng cách nhấc bóng lên có hợp lệ không?
Có thể. Luật cho phép thực hiện quả đá phạt bằng cách dùng một chân hoặc đồng thời hai chân để nhấc bóng lên, miễn quá trình thực hiện đáp ứng các yêu cầu của luật.
Có được giả động tác khi đá phạt không?
Có. Cầu thủ được phép thực hiện động tác giả khi đá phạt nhằm đánh lừa đối phương như một phần của bóng đá, miễn không phát sinh một hành vi vi phạm khác.
Đá phạt nhanh là gì?
Đá phạt nhanh là cách một đội đưa bóng trở lại cuộc chơi sớm thay vì chờ đối phương tổ chức hàng rào đầy đủ. Trong tình huống phù hợp, đội được hưởng phạt có thể lựa chọn thực hiện nhanh.
Nếu cầu thủ thực hiện đá phạt nhanh và một đối phương đang ở gần hơn khoảng cách 9,15 m chặn được bóng, trọng tài có thể cho trận đấu tiếp tục. Đối phương không tự động bị phạt chỉ vì chưa kịp lùi đủ khoảng cách.
Cố tình ngăn đối phương đá phạt nhanh có bị thẻ không?
Có. Nếu một cầu thủ đối phương cố tình ngăn cản việc thực hiện đá phạt nhanh, cầu thủ đó phải bị cảnh cáo vì trì hoãn việc bắt đầu lại trận đấu.
Điều này khác với trường hợp cầu thủ đơn thuần chưa có đủ thời gian để lùi khỏi vị trí khi đối phương chủ động thực hiện quả đá ngay lập tức.
Khi nào đá phạt phải chờ tiếng còi trọng tài?
Không phải mọi quả đá phạt đều bắt buộc phải chờ trọng tài thổi còi. Trong nhiều trường hợp, đội được hưởng phạt có thể thực hiện nhanh nếu điều kiện cho phép.
Tuy nhiên, nếu trọng tài đã chủ động kiểm soát việc bắt đầu lại và thông báo rõ cho cầu thủ phải chờ tín hiệu, chẳng hạn khi trọng tài đang thiết lập khoảng cách hàng rào, cầu thủ phải đợi tiếng còi.
Nếu cầu thủ vẫn thực hiện trước tín hiệu trong tình huống trọng tài đã yêu cầu chờ, quả đá có thể phải thực hiện lại và cầu thủ có thể bị xử lý kỷ luật theo luật.
Các quy định về đá phạt, penalty, thẻ phạt, việt vị và cách bắt đầu lại trận đấu được tổng hợp thêm tại chuyên mục Kiến Thức Bóng Đá.
Chạm bóng hai lần khi đá phạt xử lý thế nào?
Sau khi thực hiện đá phạt trong bóng đá, cầu thủ thực hiện không được chạm bóng lần thứ hai trước khi bóng chạm một cầu thủ khác. Đây là nguyên tắc quan trọng áp dụng cho cả đá phạt trực tiếp và đá phạt gián tiếp.
Nếu cầu thủ đá bóng rồi tiếp tục chạm bóng lần thứ hai trước bất kỳ cầu thủ nào khác, trọng tài sẽ xử lý theo loại vi phạm và vị trí xảy ra.
Đá phạt chạm bóng hai lần bị phạt gì?
Nếu cầu thủ thực hiện chạm bóng lần thứ hai trước khi bóng chạm người khác và lần chạm thứ hai không phải lỗi handball, đội đối phương được hưởng đá phạt gián tiếp tại vị trí xảy ra lần chạm thứ hai, trừ những trường hợp vị trí bắt đầu lại có quy định riêng.
Ví dụ, cầu thủ thực hiện đá phạt, bóng bật ra khỏi mặt sân rồi chính cầu thủ đó chạm bóng tiếp mà chưa có người khác chạm vào. Trọng tài có thể dừng trận và trao đá phạt gián tiếp cho đối phương.
Dùng tay chạm bóng lần thứ hai thì sao?
Nếu lần chạm thứ hai là một lỗi handball, trọng tài xử lý theo quy định dành cho handball. Đội đối phương có thể được hưởng đá phạt trực tiếp hoặc penalty nếu lỗi của cầu thủ xảy ra trong khu vực phạt đền của chính đội đó và đáp ứng các điều kiện tương ứng.
Trường hợp người thực hiện là thủ môn trong khu vực phạt đền của mình có những quy định riêng cần được áp dụng theo Laws of the Game.
Đối phương đứng gần hơn 9,15 m khi đá phạt thì sao?
Nguyên tắc chung của luật đá phạt yêu cầu cầu thủ đối phương phải cách bóng ít nhất 9,15 m cho đến khi bóng vào cuộc, trừ những ngoại lệ được Law 13 quy định.
Nếu đội được hưởng phạt muốn trọng tài thiết lập khoảng cách, cầu thủ phòng ngự phải lùi về vị trí phù hợp trước khi quả đá được thực hiện.
Không chịu lùi đủ khoảng cách có bị thẻ vàng không?
Cầu thủ không tôn trọng khoảng cách bắt buộc khi trận đấu được bắt đầu lại bằng đá phạt có thể bị cảnh cáo. Việc cố tình đứng gần bóng để trì hoãn hoặc ngăn cản đối phương thực hiện quả đá cũng có thể dẫn đến hình thức kỷ luật phù hợp.
Tuy nhiên, cần phân biệt trường hợp này với đá phạt nhanh. Nếu đội được hưởng phạt chủ động thực hiện nhanh khi một cầu thủ đối phương chưa kịp lùi đủ 9,15 m và cầu thủ đó chặn bóng mà không cố tình ngăn cản việc thực hiện quả đá, trọng tài có thể cho trận đấu tiếp tục.
Đá phạt trong vòng cấm được thực hiện thế nào?
Đá phạt trong khu vực phạt đền không phải lúc nào cũng là penalty. Điều này phụ thuộc vào đội nào được hưởng phạt và loại vi phạm đã xảy ra.
Một đội phòng ngự có thể được hưởng đá phạt trực tiếp hoặc gián tiếp ngay trong khu vực phạt đền của mình. Trong khi đó, đội tấn công có thể được hưởng đá phạt gián tiếp trong khu vực phạt đền của đối phương nếu xảy ra một lỗi thuộc nhóm indirect free kick.
Đội phòng ngự đá phạt trong vòng cấm như thế nào?
Khi đội phòng ngự được hưởng đá phạt trong khu vực phạt đền của mình, tất cả cầu thủ đối phương phải ở ngoài khu vực phạt đền và cách bóng ít nhất 9,15 m cho đến khi bóng vào cuộc, trừ trường hợp họ đang đứng trên đường cầu môn giữa hai cột dọc theo ngoại lệ của luật.
Bóng vào cuộc khi được đá và di chuyển rõ ràng. Theo luật hiện hành, bóng không còn phải rời khỏi khu vực phạt đền mới được xem là vào cuộc.
Đội tấn công có được đá phạt gián tiếp trong vòng cấm không?
Có. Nếu đội phòng ngự thực hiện một hành vi trong khu vực phạt đền của mình mà luật quy định hình thức bắt đầu lại là đá phạt gián tiếp, đội tấn công có thể được hưởng quả đá phạt gián tiếp bên trong khu vực này.
Đây là tình huống hoàn toàn khác penalty. Cầu thủ không được sút trực tiếp từ quả đá phạt gián tiếp vào cầu môn để ghi bàn nếu bóng chưa chạm một cầu thủ khác.
Đá phạt gián tiếp trong khu 5m50 thực hiện ở đâu?
Khu vực thường được người hâm mộ Việt Nam gọi là “vòng 5m50” chính là khu cầu môn. Law 13 có quy định đặc biệt khi đội tấn công được hưởng đá phạt gián tiếp do một lỗi xảy ra bên trong khu vực này.
Trong trường hợp đó, quả đá phạt gián tiếp được thực hiện tại điểm gần nhất trên đường giới hạn khu cầu môn chạy song song với đường cầu môn, tương ứng với vị trí nơi hành vi vi phạm xảy ra.
Vì khoảng cách đến cầu môn rất ngắn, những tình huống này thường tạo ra cảnh nhiều cầu thủ phòng ngự đứng sát khu vực cầu môn để ngăn cú sút sau khi bóng được đưa vào cuộc hợp lệ.
Đá phạt và penalty khác nhau như thế nào?
Penalty và đá phạt trực tiếp đều có thể xuất phát từ một lỗi direct free kick. Tuy nhiên, penalty chỉ được trao khi cầu thủ thực hiện một lỗi direct-free-kick trong khu vực phạt đền của chính đội mình theo những điều kiện luật quy định.
| Tiêu chí | Đá phạt trực tiếp | Penalty |
|---|---|---|
| Vị trí thực hiện | Theo vị trí luật quy định cho lỗi | Chấm phạt đền |
| Có thể ghi bàn trực tiếp? | Có | Có |
| Hàng rào phòng ngự | Có thể có | Không tổ chức hàng rào như đá phạt thông thường |
| Thủ môn | Không có quy trình vị trí riêng như penalty | Phải tuân thủ quy định vị trí dành cho thủ môn khi thực hiện penalty |
| Cầu thủ khác | Tuân thủ khoảng cách theo Law 13 | Phải tuân thủ vị trí theo Law 14 |
Phạm lỗi trong vòng cấm có luôn là penalty không?
Không. Đây là một hiểu lầm rất phổ biến.
Nếu cầu thủ phòng ngự thực hiện một lỗi direct-free-kick trong khu vực phạt đền của chính mình, đội đối phương có thể được hưởng penalty theo luật. Nhưng nếu hành vi chỉ dẫn đến đá phạt gián tiếp, hình thức bắt đầu lại vẫn là đá phạt gián tiếp chứ không tự động chuyển thành penalty.
Do đó, vị trí xảy ra lỗi và bản chất của lỗi phải được xem xét đồng thời.
Có việt vị từ quả đá phạt không?
Có. Một cầu thủ có thể bị xử phạt việt vị sau khi đồng đội thực hiện đá phạt nếu cầu thủ đó ở vị trí việt vị tại thời điểm bóng được đồng đội chơi hoặc chạm và sau đó tham gia tích cực vào tình huống theo Law 11.
Đá phạt không thuộc ba hình thức bắt đầu lại được miễn lỗi việt vị khi cầu thủ nhận bóng trực tiếp. Ba trường hợp đặc biệt đó là phát bóng, ném biên và phạt góc.
Đứng việt vị khi đồng đội đá phạt có bị thổi ngay không?
Không. Chỉ đứng ở vị trí việt vị không phải là một lỗi.
Cầu thủ chỉ bị xử phạt nếu sau đó tham gia vào tình huống theo những tiêu chí của luật, chẳng hạn can thiệp vào bóng, can thiệp đối phương hoặc hưởng lợi từ vị trí việt vị trong trường hợp luật xác định.
Vì vậy, trợ lý trọng tài không nhất thiết phải phất cờ ngay tại thời điểm quả đá phạt được thực hiện.
VAR có can thiệp vào tình huống đá phạt không?
VAR không được sử dụng để kiểm tra lại mọi quyết định đá phạt trong bóng đá. Một quả đá phạt thông thường ở giữa sân không tự động trở thành tình huống được VAR xem xét chỉ vì cầu thủ hoặc huấn luyện viên không đồng ý với quyết định của trọng tài.
VAR hoạt động trong phạm vi những nhóm quyết định và sự cố được giao thức quy định. Vì vậy, một tình huống liên quan đến đá phạt có thể xuất hiện trong quá trình kiểm tra nếu nó thuộc phạm vi của một quyết định VAR được phép xem xét.
VAR có thể kiểm tra lỗi trước bàn thắng từ đá phạt không?
Khi một bàn thắng được ghi, VAR có thể kiểm tra những yếu tố thuộc phạm vi goal/no goal trong giai đoạn tấn công dẫn đến bàn thắng theo giao thức.
Điều này không có nghĩa VAR sẽ đánh giá lại tùy ý mọi quyết định trước đó. Việc kiểm tra phải nằm trong phạm vi và giai đoạn tấn công được giao thức VAR cho phép.
VAR có thể cho đội bóng hưởng một quả đá phạt thông thường không?
VAR không phải công cụ để sửa mọi quả đá phạt bị bỏ sót. Một lỗi thông thường ngoài phạm vi các nhóm quyết định VAR không được xem lại chỉ nhằm trao một quả đá phạt.
Đây là lý do một số tình huống quay chậm cho thấy có vẻ đã xảy ra lỗi nhưng VAR vẫn không can thiệp.
Có được ghi bàn phản lưới từ quả đá phạt không?
Nếu cầu thủ thực hiện một quả đá phạt trực tiếp hoặc gián tiếp và bóng đi thẳng vào cầu môn của chính đội mình mà chưa chạm cầu thủ khác, bàn thắng không được công nhận. Đội đối phương được hưởng phạt góc.
Tuy nhiên, nếu sau khi quả đá được thực hiện hợp lệ, bóng chạm một cầu thủ khác rồi mới đi vào cầu môn đội thực hiện, tình huống không còn là trường hợp “đá trực tiếp vào lưới nhà” của Law 13. Việc công nhận bàn thắng sẽ phụ thuộc vào diễn biến và các vi phạm khác nếu có.
Chiến thuật đá phạt trong bóng đá thường được sử dụng
Ngoài các quy định của luật, đá phạt còn là một tình huống cố định có giá trị chiến thuật. Tùy khoảng cách đến cầu môn, vị trí bóng và đặc điểm cầu thủ, đội tấn công có thể lựa chọn nhiều phương án khác nhau.
Sút thẳng vào cầu môn
Với đá phạt trực tiếp ở vị trí thuận lợi, cầu thủ có thể lựa chọn sút thẳng. Các kỹ thuật thường hướng đến việc đưa bóng vượt hoặc đi vòng hàng rào, tạo quỹ đạo khó đoán cho thủ môn.
Khoảng cách, góc sút và khả năng xử lý bóng của cầu thủ là những yếu tố ảnh hưởng đến phương án này.
Treo bóng vào khu vực cấm địa
Khi quả đá phạt nằm ở cánh hoặc cách xa cầu môn, đội tấn công thường đưa bóng vào khu vực cấm địa để đồng đội tranh chấp trên không hoặc thực hiện pha chạm bóng tiếp theo.
Trong tình huống này, thời điểm di chuyển của cầu thủ tấn công đặc biệt quan trọng vì luật việt vị vẫn được áp dụng.
Phối hợp đá phạt
Thay vì sút trực tiếp, đội tấn công có thể sử dụng các bài phối hợp như chuyền ngắn, đổi hướng tấn công, chạy cắt mặt hoặc tạo khoảng trống cho một cầu thủ khác dứt điểm.
Đối với đá phạt gián tiếp gần cầu môn, việc phối hợp càng quan trọng vì bóng phải chạm một cầu thủ khác trước khi có thể ghi bàn hợp lệ vào cầu môn đối phương.
Thực hiện đá phạt nhanh
Đá nhanh có thể được sử dụng khi hàng phòng ngự đối phương chưa kịp tổ chức vị trí. Thay vì yêu cầu trọng tài thiết lập hàng rào, đội được hưởng phạt đưa bóng trở lại cuộc chơi ngay khi điều kiện cho phép.
Phương án này đặc biệt hữu ích khi đội tấn công muốn duy trì nhịp độ và khai thác khoảng trống của đối phương.
Bảng tổng hợp luật đá phạt trong bóng đá
Bảng dưới đây tóm tắt những quy định quan trọng giúp người xem phân biệt đá phạt trực tiếp, gián tiếp và các tình huống thường gặp.
| Tình huống | Cách xử lý cơ bản |
|---|---|
| Đá phạt trực tiếp đi thẳng vào lưới đối phương | Bàn thắng được công nhận nếu không có vi phạm khác |
| Đá phạt gián tiếp đi thẳng vào lưới đối phương | Không có bàn thắng, đội phòng ngự được phát bóng |
| Đá phạt đi thẳng vào lưới nhà | Không có bàn thắng, đối phương được hưởng phạt góc |
| Đối phương đứng cách bóng | Thông thường ít nhất 9,15 m |
| Hàng rào phòng ngự có từ 3 người | Cầu thủ tấn công phải cách hàng rào ít nhất 1 m |
| Bóng trước khi thực hiện | Phải đứng yên |
| Bóng vào cuộc | Khi được đá và di chuyển rõ ràng |
| Người đá chạm bóng lần hai | Thông thường đối phương được đá phạt gián tiếp nếu không phải handball |
| Đá phạt gián tiếp trong khu cầu môn đối phương | Thực hiện tại điểm gần nhất trên đường khu cầu môn song song với đường cầu môn |
| Nhận bóng trực tiếp từ đá phạt khi ở vị trí việt vị và tham gia tích cực | Có thể bị xử phạt việt vị |
Những hiểu lầm thường gặp về đá phạt trong bóng đá
Luật đá phạt có nhiều chi tiết khiến người mới xem bóng đá dễ nhầm. Một số quan niệm dưới đây thường xuyên xuất hiện nhưng không phản ánh chính xác Laws of the Game.
Hàng rào luôn phải đứng cách bóng đúng 10 mét?
Không chính xác. Khoảng cách được Law 13 quy định là ít nhất 9,15 m, tương đương 10 yards. “10 mét” chỉ là cách nói làm tròn thường gặp.
Mọi lỗi trong vòng cấm đều là penalty?
Không. Penalty liên quan đến các lỗi direct-free-kick của cầu thủ trong khu vực phạt đền của chính đội mình theo luật. Những lỗi dẫn đến đá phạt gián tiếp vẫn có thể được xử lý bằng đá phạt gián tiếp ngay trong khu vực phạt đền.
Đá phạt gián tiếp không được sút về phía cầu môn?
Không đúng. Cầu thủ vẫn có thể đá bóng về phía cầu môn. Vấn đề là bàn thắng không thể được công nhận nếu bóng đi trực tiếp vào cầu môn đối phương mà chưa chạm một cầu thủ khác.
Đá phạt lúc nào cũng phải chờ trọng tài thổi còi?
Không. Đội được hưởng phạt có thể thực hiện nhanh trong những tình huống phù hợp. Chỉ khi trọng tài đã yêu cầu chờ tín hiệu hoặc đang kiểm soát quá trình bắt đầu lại thì cầu thủ phải chờ tiếng còi.
Đá phạt không có việt vị?
Sai. Luật việt vị vẫn áp dụng khi nhận bóng từ đá phạt. Việc được miễn lỗi việt vị khi nhận bóng trực tiếp chỉ áp dụng cho phát bóng, ném biên và phạt góc.
Cứ bóng chạm tay là được đá phạt trực tiếp?
Không. Trọng tài trước tiên phải xác định tình huống có cấu thành lỗi handball theo Law 12 hay không. Không phải mọi lần bóng chạm tay hoặc cánh tay đều là lỗi.
Đá phạt có ảnh hưởng đến kết quả trận đấu không?
Đá phạt không làm thay đổi tỷ số cho đến khi một bàn thắng hợp lệ được ghi. Tuy nhiên, những tình huống cố định gần cầu môn có thể tạo ra cơ hội ghi bàn và ảnh hưởng đáng kể đến diễn biến trận đấu.
Đặc biệt, một quả đá phạt trực tiếp ở vị trí thuận lợi hoặc một tình huống phối hợp tốt có thể thay đổi cục diện chỉ trong vài giây. Người hâm mộ có thể kiểm tra kết quả bóng đá để theo dõi tỷ số sau khi các trận đấu kết thúc.
Đá phạt có ảnh hưởng đến bảng xếp hạng không?
Bản thân một quả đá phạt không trực tiếp làm thay đổi điểm số trên bảng xếp hạng. Tuy nhiên, nếu tình huống đó dẫn đến bàn thắng và tác động đến kết quả cuối cùng, điểm số của hai đội có thể thay đổi theo quy định của giải.
Trong một mùa giải kéo dài, các tình huống cố định có thể đóng vai trò quan trọng trong nhiều trận đấu. Người xem có thể đối chiếu thành tích và vị trí của các đội tại bảng xếp hạng.
Câu hỏi thường gặp về đá phạt trong bóng đá
Dưới đây là những câu hỏi thường gặp về đá phạt trong bóng đá, từ khoảng cách hàng rào, khả năng ghi bàn trực tiếp đến việt vị và đá phạt trong khu vực cấm địa.
Đá phạt là một hình thức bắt đầu lại trận đấu được trao cho một đội sau khi đối phương thực hiện hành vi vi phạm thuộc trường hợp luật quy định. Đá phạt được chia thành trực tiếp và gián tiếp.
Theo Law 13, có hai loại chính là đá phạt trực tiếp và đá phạt gián tiếp. Điểm khác biệt quan trọng là đá phạt trực tiếp có thể ghi bàn thẳng vào cầu môn đối phương, còn đá phạt gián tiếp cần bóng chạm cầu thủ khác trước.
Có. Nếu quả đá phạt trực tiếp được thực hiện hợp lệ và bóng đi thẳng vào cầu môn đối phương, bàn thắng được công nhận.
Không nếu bóng đi trực tiếp vào cầu môn đối phương mà chưa chạm cầu thủ khác. Trong trường hợp đó, đội phòng ngự được hưởng phát bóng.
Đối phương thông thường phải cách bóng ít nhất 9,15 m, tương đương 10 yards, cho đến khi bóng vào cuộc.
Nếu hàng rào phòng ngự có từ 3 cầu thủ trở lên, cầu thủ tấn công phải đứng cách hàng rào ít nhất 1 m cho đến khi bóng vào cuộc.
Không phải lúc nào cũng cần. Đội được hưởng phạt có thể thực hiện nhanh trong tình huống phù hợp. Nếu trọng tài đã yêu cầu chờ tín hiệu thì cầu thủ phải đợi tiếng còi.
Có. Một cầu thủ nhận bóng từ đá phạt có thể bị xử phạt việt vị nếu đáp ứng các điều kiện của Law 11. Đá phạt không thuộc các trường hợp miễn việt vị khi nhận bóng trực tiếp.
Không phải mọi trường hợp. Một số lỗi trong khu vực phạt đền dẫn đến penalty, nhưng các lỗi thuộc nhóm đá phạt gián tiếp vẫn có thể dẫn đến quả đá phạt gián tiếp trong khu vực này.
Không. Sau khi thực hiện quả đá, cầu thủ không được chạm bóng lần thứ hai trước khi bóng chạm một cầu thủ khác. Nếu vi phạm, hình thức bắt đầu lại phụ thuộc vào loại lỗi và vị trí xảy ra.
Không nếu bóng đi trực tiếp từ quả đá phạt vào cầu môn của chính đội thực hiện mà chưa chạm cầu thủ khác. Đội đối phương được hưởng phạt góc.
Không. VAR chỉ hoạt động trong phạm vi các nhóm quyết định và sự cố được giao thức cho phép, không được sử dụng để xem lại mọi quyết định đá phạt thông thường.
Kết luận
Đá phạt trong bóng đá được chia thành đá phạt trực tiếp và đá phạt gián tiếp. Đá phạt trực tiếp cho phép ghi bàn thẳng vào cầu môn đối phương, trong khi đá phạt gián tiếp cần bóng chạm một cầu thủ khác trước khi bàn thắng có thể được công nhận. Khi thực hiện, bóng phải đứng yên, đối phương thông thường phải cách ít nhất 9,15 m và người đá không được chạm bóng lần thứ hai trước cầu thủ khác.
Nắm rõ luật đá phạt còn giúp người xem phân biệt chính xác các tình huống penalty, hàng rào, việt vị, đá phạt nhanh và những vi phạm trong khu vực phạt đền. Những kiến thức nền tảng về luật và thuật ngữ bóng đá khác có thể được tìm hiểu tại chuyên mục Kiến Thức Bóng Đá của 90phut.
