Phạt đền trong bóng đá là một hình thức bắt đầu lại trận đấu có thể tạo ra cơ hội ghi bàn trực tiếp cho đội được hưởng. Quả phạt đền thường xuất hiện khi cầu thủ phòng ngự thực hiện một lỗi thuộc nhóm đá phạt trực tiếp trong khu vực phạt đền của chính đội mình theo quy định. Cùng 90phut tìm hiểu penalty là gì, khi nào trọng tài thổi phạt đền, vị trí của thủ môn và cầu thủ cũng như cách thực hiện đúng luật.
Phạt đền trong bóng đá là gì?
Phạt đền, thường được gọi là penalty hoặc đá phạt 11 m, là một hình thức bắt đầu lại trận đấu được quy định tại Law 14 của Laws of the Game.
Một quả penalty được trao nếu cầu thủ thực hiện một lỗi thuộc nhóm direct-free-kick trong khu vực phạt đền của chính đội mình hoặc trong một số tình huống ngoài sân gắn với diễn biến thi đấu theo quy định của Laws 12 và 13.
Từ quả phạt đền, cầu thủ thực hiện có thể ghi bàn trực tiếp vào cầu môn đối phương.
Penalty có phải là đá phạt trực tiếp không?
Penalty có liên hệ trực tiếp với các lỗi thuộc nhóm direct-free-kick, nhưng Law 14 quy định một quy trình thực hiện riêng dành cho quả phạt đền.
Thay vì thực hiện tại vị trí xảy ra lỗi như nhiều quả đá phạt thông thường, bóng được đặt tại chấm phạt đền. Thủ môn, cầu thủ thực hiện và những cầu thủ còn lại đều phải tuân thủ các yêu cầu riêng trước khi bóng vào cuộc.
Tại sao penalty thường được gọi là phạt đền 11 m?
Chấm phạt đền nằm cách điểm giữa hai cột dọc 11 m, tương đương 12 yards. Vì vậy, người hâm mộ Việt Nam thường gọi penalty là “đá phạt 11 m”.
Con số 11 m nói đến khoảng cách của chấm phạt đền với đường cầu môn, không phải khoảng cách mà tất cả cầu thủ phải đứng cách bóng.
Khi nào được hưởng phạt đền trong bóng đá?
Không phải cứ xảy ra va chạm trong vòng cấm là trọng tài phải thổi penalty. Để xác định một quả phạt đền, trọng tài cần xem xét loại hành vi vi phạm, vị trí xảy ra lỗi và những điều kiện liên quan theo Laws of the Game.
Nguyên tắc cơ bản là nếu cầu thủ thực hiện một lỗi direct-free-kick trong khu vực phạt đền của chính đội mình, đội đối phương được hưởng penalty.
Phạm lỗi với đối phương trong vòng cấm
Nhiều lỗi có tiếp xúc với đối phương có thể dẫn đến penalty nếu xảy ra trong khu vực phạt đền của đội phòng ngự, chẳng hạn:
- Đá hoặc cố gắng đá đối phương.
- Ngáng hoặc cố gắng ngáng đối phương.
- Nhảy vào đối phương.
- Đẩy đối phương.
- Giữ hoặc kéo đối phương.
- Tắc bóng hoặc tranh chấp trái luật.
- Đánh hoặc cố gắng đánh đối phương.
- Một số hành vi có tiếp xúc khác thuộc nhóm direct-free-kick.
Tùy mức độ của hành vi, trọng tài còn có thể áp dụng hình thức kỷ luật bằng thẻ vàng hoặc thẻ đỏ.
Lỗi handball trong vòng cấm có bị penalty không?
Có thể. Nếu cầu thủ phòng ngự phạm lỗi handball trong khu vực phạt đền của chính đội mình, đội đối phương có thể được hưởng penalty.
Tuy nhiên, không phải mọi tình huống bóng chạm tay hoặc cánh tay đều là lỗi. Trọng tài phải đánh giá tình huống theo các tiêu chí handball của Law 12 trước khi quyết định có thổi phạt hay không.
Thủ môn cũng có quyền sử dụng tay hoặc cánh tay trong khu vực phạt đền của chính mình theo phạm vi luật cho phép, vì vậy không thể áp dụng quy tắc handball của cầu thủ ngoài sân một cách máy móc cho thủ môn.
Cứ phạm lỗi trong vòng cấm là penalty?
Không. Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất về phạt đền trong bóng đá.
Penalty được trao cho những lỗi thuộc nhóm direct-free-kick đáp ứng điều kiện của Law 14. Nếu cầu thủ thực hiện một hành vi mà hình thức bắt đầu lại theo luật chỉ là đá phạt gián tiếp, việc lỗi xảy ra trong khu vực phạt đền không tự động biến nó thành penalty.
Thủ môn bắt bóng từ đường chuyền về có phải penalty?
Không. Nếu thủ môn trong khu vực phạt đền dùng tay hoặc cánh tay chạm bóng sau khi bóng được đồng đội cố ý đá về cho mình và tình huống đáp ứng điều kiện của luật, hình thức bắt đầu lại là đá phạt gián tiếp cho đối phương chứ không phải penalty.
Chơi bóng nguy hiểm trong vòng cấm có phải penalty?
Không nhất thiết. Playing in a dangerous manner mà không có tiếp xúc thuộc trường hợp đá phạt gián tiếp.
Nếu hành vi có tiếp xúc và cấu thành một lỗi direct-free-kick thì cách xử lý có thể khác. Vì vậy, trọng tài phải xác định bản chất của hành vi thay vì chỉ nhìn vào vị trí xảy ra tình huống.
Lỗi xảy ra trên vạch vòng cấm có phải penalty không?
Có thể. Các đường kẻ giới hạn khu vực phạt đền thuộc chính khu vực mà chúng giới hạn.
Vì vậy, nếu một lỗi direct-free-kick được xác định xảy ra trên đường biên của khu vực phạt đền thuộc phần sân phòng ngự, tình huống được xem là xảy ra trong khu vực phạt đền và có thể dẫn đến penalty.
Lỗi bắt đầu ngoài vòng cấm nhưng kéo dài vào trong thì sao?
Đây là tình huống đặc biệt thường gặp với lỗi giữ hoặc kéo đối phương. Nếu hành vi bắt đầu bên ngoài khu vực phạt đền nhưng tiếp tục kéo dài vào bên trong, trọng tài có thể trao penalty theo quy định.
Do đó, vị trí bắt đầu hành vi không phải lúc nào cũng là yếu tố duy nhất quyết định hình thức bắt đầu lại.
Chấm phạt đền cách khung thành bao nhiêu mét?
Chấm phạt đền nằm cách điểm giữa hai cột dọc 11 m, tương đương 12 yards. Đây là vị trí được sử dụng để đặt bóng khi thực hiện penalty.
Trước khi thực hiện, bóng phải đứng yên và một phần của bóng phải chạm hoặc nằm nhô trên tâm của chấm phạt đền.
Bóng có bắt buộc đặt chính giữa chấm penalty không?
Theo Law 14 hiện hành, một phần của bóng phải chạm hoặc nằm nhô trên tâm của chấm phạt đền. Vì vậy, cách hiểu rằng toàn bộ quả bóng bắt buộc phải nằm chính xác giữa dấu chấm theo một vị trí duy nhất là không cần thiết.
Quan trọng là bóng đáp ứng yêu cầu vị trí của luật và đứng yên trước khi thực hiện.
Cầu thủ đứng ở đâu khi thực hiện penalty?
Trước khi quả phạt đền được thực hiện, Law 14 quy định rõ vị trí của người sút, thủ môn phòng ngự và những cầu thủ còn lại.
Ngoài người thực hiện penalty và thủ môn đối phương, các cầu thủ khác phải:
- Đứng cách chấm phạt đền ít nhất 9,15 m.
- Đứng phía sau chấm phạt đền.
- Ở bên trong sân thi đấu.
- Ở bên ngoài khu vực phạt đền.
Vòng cung bên ngoài khu vực phạt đền thường giúp xác định khoảng cách 9,15 m từ chấm penalty.
Ai được quyền thực hiện quả phạt đền?
Cầu thủ thực hiện penalty phải được xác định rõ trước khi quả đá được thực hiện.
Đội bóng có thể lựa chọn cầu thủ phù hợp theo chiến thuật của mình, nhưng người thực hiện phải được xác định rõ và tuân thủ quy trình của Law 14.
Cầu thủ khác có được chạy vào vòng cấm trước khi sút không?
Các cầu thủ khác phải duy trì vị trí hợp lệ cho đến khi bóng vào cuộc. Tuy nhiên, luật hiện hành không xử lý mọi hành vi xâm nhập sớm theo cách hoàn toàn giống nhau.
Việc một cầu thủ bước vào khu vực bị giới hạn trước thời điểm bóng được đá chỉ bị xử lý theo các tiêu chí encroachment của Law 14, trong đó mức độ ảnh hưởng đến thủ môn, người sút hoặc diễn biến tiếp theo của pha bóng là yếu tố quan trọng.
Thủ môn phải đứng ở đâu khi bắt penalty?
Thủ môn phòng ngự phải đứng trên đường cầu môn, đối mặt với người thực hiện và ở giữa hai cột dọc cho đến khi bóng được đá.
Thủ môn cũng không được có hành vi gây mất tập trung cho người sút một cách không công bằng, chẳng hạn cố tình trì hoãn việc thực hiện hoặc tác động vào cột dọc, xà ngang hay lưới để gây nhiễu.
Thủ môn có được bước lên trước khi cầu thủ sút không?
Tại thời điểm bóng được đá, thủ môn phải có ít nhất một phần của một bàn chân chạm, nằm thẳng hàng với hoặc ở phía sau đường cầu môn.
Vì vậy, thủ môn có thể di chuyển ngang trên đường cầu môn nhưng không được vi phạm yêu cầu vị trí tại thời điểm quả bóng được đá.
Thủ môn rời vạch sớm có phải đá lại penalty không?
Không phải mọi trường hợp thủ môn vi phạm vị trí đều tự động dẫn đến đá lại.
Nếu bóng không vào lưới, việc có đá lại hay không phụ thuộc vào kết quả pha bóng và ảnh hưởng của hành vi thủ môn theo Law 14. Chẳng hạn, nếu thủ môn vi phạm và cản được quả penalty, quả đá có thể phải thực hiện lại.
Nếu thủ môn vi phạm nhưng bóng không vào lưới mà hành vi không ảnh hưởng rõ ràng đến người sút và thủ môn cũng không cản được bóng theo trường hợp luật quy định, quả penalty không nhất thiết được thực hiện lại.
Thủ môn vi phạm có bị thẻ vàng ngay không?
Không phải ngay ở lần đầu trong mọi trường hợp. Nếu lỗi của thủ môn dẫn đến việc quả penalty phải thực hiện lại, thủ môn được cảnh báo ở lần vi phạm đầu tiên trong trận. Những lần vi phạm tiếp theo thuộc trường hợp này có thể dẫn đến thẻ vàng.
Cách thực hiện đá phạt đền đúng luật
Sau khi các cầu thủ đã đứng đúng vị trí, trọng tài ra tín hiệu cho phép thực hiện. Người sút phải tuân thủ các yêu cầu của Law 14.
Quy trình cơ bản gồm:
- Bóng được đặt đúng vị trí và phải đứng yên.
- Cầu thủ thực hiện được xác định rõ.
- Thủ môn đứng đúng vị trí trên đường cầu môn.
- Các cầu thủ khác đứng đúng khoảng cách và vị trí.
- Trọng tài ra tín hiệu cho thực hiện.
- Cầu thủ đá bóng về phía trước.
- Bóng vào cuộc khi được đá và di chuyển rõ ràng.
Penalty có bắt buộc phải sút thẳng vào khung thành không?
Không. Luật yêu cầu bóng phải được đá về phía trước, nhưng không bắt buộc người thực hiện phải sút thẳng vào cầu môn.
Về lý thuyết, cầu thủ có thể chuyền bóng về phía trước cho đồng đội chạy vào dứt điểm sau khi bóng đã vào cuộc, miễn tất cả cầu thủ tuân thủ vị trí trước thời điểm thực hiện và không có vi phạm khác.
Có được chuyền penalty cho đồng đội không?
Có, nếu bóng được đá về phía trước và các điều kiện của Law 14 được đáp ứng.
Sau khi bóng vào cuộc, một đồng đội có thể chạy vào chơi bóng. Tuy nhiên, cầu thủ thực hiện ban đầu không được chạm bóng lần thứ hai trước khi bóng chạm một cầu thủ khác.
Có được giả sút khi đá penalty không?
Cầu thủ được phép sử dụng động tác giả trong quá trình chạy đà. Tuy nhiên, luật phân biệt giữa giả động tác trong quá trình chạy và giả sút sau khi đã hoàn tất chạy đà.
Dừng lại khi chạy đà có phạm luật không?
Không thể đơn giản kết luận rằng mọi lần ngắt nhịp hoặc thay đổi tốc độ khi chạy đà đều phạm luật. Feinting trong quá trình chạy đến bóng được phép như một phần của bóng đá.
Điều bị cấm là giả động tác sút bóng sau khi cầu thủ đã hoàn tất quá trình chạy đà.
Giả sút trái luật bị xử lý thế nào?
Nếu người thực hiện giả động tác sút sau khi hoàn tất chạy đà, hành vi được xem là unsporting behaviour. Cầu thủ bị cảnh cáo và đội phòng ngự được hưởng đá phạt gián tiếp theo quy định, bất kể bóng có đi vào cầu môn hay không.
Đá penalty chạm bóng hai lần xử lý thế nào?
Đây là một nội dung quan trọng trong luật phạt đền hiện hành. Laws of the Game 2026/27 phân biệt rõ giữa việc cầu thủ vô tình chạm bóng hai lần trong quá trình thực hiện và việc cố tình chơi bóng lần thứ hai.
Trượt chân khiến bóng chạm cả hai chân rồi vào lưới thì sao?
Nếu cầu thủ vô tình đá bóng bằng cả hai chân cùng lúc hoặc bóng chạm chân không thực hiện cú sút ngay sau khi được đá, sau đó bóng đi vào cầu môn từ quả penalty, quả đá phải được thực hiện lại.
Ví dụ, cầu thủ sút bằng chân phải nhưng trượt chân khiến bóng ngay lập tức chạm chân trái rồi bay vào lưới. Theo luật hiện hành, bàn thắng không được công nhận ngay mà penalty được đá lại.
Vô tình chạm hai lần nhưng bóng không vào thì sao?
Nếu tình huống accidental double touch xảy ra nhưng bóng không đi vào cầu môn từ quả đá, đội phòng ngự được hưởng đá phạt gián tiếp tại vị trí luật quy định.
Cố tình chạm bóng lần thứ hai thì sao?
Nếu sau khi thực hiện penalty, người sút cố tình chơi bóng lần thứ hai trước khi bóng chạm một cầu thủ khác, đội đối phương được hưởng đá phạt gián tiếp. Nếu lần chạm thứ hai là một lỗi handball, hình thức bắt đầu lại được xác định theo quy định handball tương ứng.
Quy định này khác với trường hợp accidental double touch xảy ra ngay trong động tác sút.
Bóng bật cột dọc người sút có được đá bồi không?
Nếu cầu thủ thực hiện penalty sút bóng trúng cột dọc hoặc xà ngang rồi bóng bật trở lại mà chưa chạm bất kỳ cầu thủ nào khác, người sút không được tiếp tục chạm bóng ngay.
Nếu cầu thủ đó đá bồi trước khi bóng chạm người khác, đây là lần chạm bóng thứ hai và đội phòng ngự được hưởng đá phạt gián tiếp theo quy định.
Bóng bật thủ môn thì người sút có được đá bồi không?
Có. Nếu thủ môn đã chạm bóng, người thực hiện penalty có thể tiếp tục chơi bóng vì bóng đã chạm một cầu thủ khác.
Điều này áp dụng với penalty được thực hiện trong thời gian thi đấu. Cần phân biệt với loạt sút luân lưu, nơi mỗi quả đá được xử lý theo quy trình riêng và cầu thủ không được tiếp tục đá bồi như trong một quả penalty của trận đấu.
Penalty ở cuối trận được xử lý thế nào?
Nếu thời gian của một hiệp kết thúc nhưng một quả penalty cần được thực hiện hoặc thực hiện lại, thời gian của hiệp được kéo dài cho đến khi quả phạt đền hoàn tất theo Law 14.
Do đó, trọng tài không hủy một quả penalty hợp lệ chỉ vì thời gian thi đấu thông thường vừa hết.
Các quy định về penalty, đá phạt, thẻ phạt, bàn thắng và những tình huống đặc biệt khác được tổng hợp tại chuyên mục Kiến Thức Bóng Đá.
Cầu thủ xâm nhập vòng cấm khi đá penalty xử lý thế nào?
Trước khi bóng được đá, ngoài người thực hiện và thủ môn phòng ngự, các cầu thủ khác phải đứng bên ngoài khu vực phạt đền, phía sau chấm phạt đền và cách chấm ít nhất 9,15 m.
Tuy nhiên, luật phạt đền hiện hành không còn xử lý mọi trường hợp một cầu thủ bước vào khu vực bị giới hạn sớm theo cùng một cách. Trọng tài phải xem hành vi xâm nhập có thực sự ảnh hưởng đến tình huống hay không.
Cầu thủ tấn công chạy vào vòng cấm sớm khi nào bị phạt?
Một đồng đội của người thực hiện penalty chỉ bị xử phạt vì encroachment trong những trường hợp luật quy định, chẳng hạn:
- Việc xâm nhập rõ ràng ảnh hưởng đến thủ môn.
- Cầu thủ xâm nhập sau đó chơi bóng hoặc tranh chấp bóng rồi ghi bàn.
- Cầu thủ đó cố gắng ghi bàn.
- Cầu thủ đó tạo ra một cơ hội ghi bàn sau tình huống bóng bật ra.
Do đó, chỉ việc một cầu thủ bước qua vạch sớm một chút nhưng hoàn toàn không ảnh hưởng đến thủ môn và không tham gia diễn biến tiếp theo không đồng nghĩa chắc chắn penalty phải đá lại.
Cầu thủ phòng ngự chạy vào vòng cấm sớm khi nào bị phạt?
Đồng đội của thủ môn chỉ bị xử phạt vì encroachment nếu hành vi rõ ràng ảnh hưởng đến người thực hiện penalty hoặc cầu thủ xâm nhập sau đó chơi bóng/tranh chấp bóng và qua đó ngăn đối phương ghi bàn, dứt điểm hoặc tạo cơ hội ghi bàn.
Quy định này giúp trọng tài tập trung vào những hành vi xâm nhập thực sự tạo ra ảnh hưởng thay vì xử lý máy móc mọi bước chân vượt giới hạn.
Nếu cầu thủ tấn công phạm lỗi khi đá penalty thì sao?
Sau khi trọng tài đã ra tín hiệu cho thực hiện penalty nhưng trước khi bóng vào cuộc, người sút hoặc đồng đội của người sút có thể thực hiện một hành vi vi phạm. Kết quả của quả penalty và loại vi phạm sẽ quyết định cách bắt đầu lại.
Cầu thủ tấn công vi phạm nhưng bóng vẫn vào lưới
Trong trường hợp một hành vi vi phạm thông thường của người thực hiện hoặc đồng đội xảy ra trước khi bóng vào cuộc và bóng đi vào cầu môn, quả penalty được thực hiện lại theo Law 14, trừ những trường hợp đặc biệt mà luật quy định đá phạt gián tiếp bất kể bóng có vào hay không.
Cầu thủ tấn công vi phạm và bóng không vào lưới
Nếu bóng không vào cầu môn, trọng tài dừng trận đấu và đội phòng ngự được hưởng đá phạt gián tiếp theo quy định.
Những lỗi nào luôn dẫn đến đá phạt gián tiếp?
Một số hành vi đặc biệt khiến trận đấu được bắt đầu lại bằng đá phạt gián tiếp bất kể quả penalty có đi vào lưới hay không, bao gồm:
- Người thực hiện đá bóng về phía sau.
- Một đồng đội của người đã được xác định thực hiện penalty lại đá thay.
- Người sút giả động tác đá bóng trái luật sau khi đã hoàn tất chạy đà.
Trong trường hợp đồng đội tự ý đá thay người đã được xác định hoặc người thực hiện giả sút trái luật, cầu thủ vi phạm còn bị cảnh cáo theo quy định.
Nếu thủ môn phạm luật khi bắt penalty thì xử lý thế nào?
Cách xử lý lỗi của thủ môn phụ thuộc vào kết quả quả đá và mức độ ảnh hưởng của hành vi.
| Kết quả quả penalty | Thủ môn vi phạm | Cách xử lý cơ bản |
|---|---|---|
| Bóng vào lưới | Có | Công nhận bàn thắng |
| Bóng ra ngoài hoặc trúng cột/xà | Có | Chỉ đá lại nếu lỗi thủ môn rõ ràng ảnh hưởng đến người sút |
| Thủ môn cản bóng không vào lưới | Có | Đá lại penalty |
Nếu lỗi của thủ môn dẫn đến quả penalty phải thực hiện lại, thủ môn được cảnh báo ở lần vi phạm đầu tiên trong trận và bị cảnh cáo bằng thẻ vàng đối với những lần vi phạm tiếp theo thuộc trường hợp này.
Nếu cả thủ môn và người sút cùng phạm luật thì sao?
Law 14 có quy định riêng khi cả thủ môn và người thực hiện cùng vi phạm tại một quả penalty.
Nếu người sút thực hiện một lỗi nghiêm trọng hơn theo quy định, chẳng hạn giả sút trái luật sau khi đã hoàn tất chạy đà, hình thức xử lý dành cho lỗi của người sút được áp dụng và cầu thủ có thể bị cảnh cáo.
Vì các tình huống vi phạm đồng thời có nhiều biến thể, trọng tài phải căn cứ chính xác vào loại hành vi thay vì chỉ nhìn vào việc cả hai bên đều “phạm luật”.
Penalty có việt vị không?
Bản thân người thực hiện penalty không thể bị việt vị tại thời điểm thực hiện quả đá. Tuy nhiên, sau khi bóng vào cuộc và trận đấu tiếp tục, Law 11 có thể được áp dụng đối với những diễn biến tiếp theo nếu xuất hiện tình huống việt vị.
Các cầu thủ khác trước khi quả penalty được đá phải đứng phía sau chấm phạt đền nên họ không được phép đứng gần đường cầu môn hơn bóng theo cách thường thấy trong một tình huống tấn công mở.
Đồng đội chạy vào nhận đường chuyền penalty có việt vị không?
Nếu người thực hiện không sút thẳng mà chuyền bóng về phía trước, đồng đội chỉ được tham gia sau khi bóng đã vào cuộc và phải tuân thủ các quy định về vị trí trước thời điểm đá.
Trong những tình huống tiếp tục sau đó, luật việt vị vẫn có thể được áp dụng bình thường.
Penalty và loạt sút luân lưu khác nhau thế nào?
Penalty trong thời gian thi đấu và loạt sút luân lưu thường bị gọi chung là “đá 11 m”, nhưng về luật chúng là hai thủ tục khác nhau.
| Tiêu chí | Penalty trong trận | Loạt sút luân lưu |
|---|---|---|
| Mục đích | Xử lý một lỗi theo Law 14 | Xác định đội thắng khi điều lệ yêu cầu |
| Thời điểm | Trong thời gian trận đấu | Sau khi trận đấu kết thúc theo thủ tục Law 10 |
| Đá bồi | Có thể nếu bóng đã chạm cầu thủ khác và vẫn trong cuộc | Không có đá bồi như một pha bóng mở |
| Thẻ vàng từ trận đấu | Có hiệu lực trong trận và hiệp phụ | Cảnh cáo trong trận không được chuyển sang loạt luân lưu |
| Mục đích của bàn thắng | Được tính vào tỷ số trận đấu | Dùng để xác định đội thắng loạt luân lưu |
Bàn thắng trong loạt luân lưu có cộng vào tỷ số trận đấu không?
Không theo cách tính tỷ số của thời gian thi đấu. Ví dụ, hai đội hòa 1-1 sau hiệp phụ và một đội thắng luân lưu 5-4, kết quả thường được thể hiện là hòa 1-1 sau thời gian thi đấu và đội đó thắng 5-4 ở loạt luân lưu.
Người xem có thể kiểm tra tỷ số chính thức cùng kết quả sau luân lưu tại mục kết quả bóng đá.
Thẻ vàng trong trận có mang sang loạt luân lưu không?
Không. Những cảnh cáo được đưa ra trong trận đấu, bao gồm hiệp phụ, không được chuyển tiếp sang loạt sút luân lưu.
Ví dụ, một cầu thủ đã nhận một thẻ vàng trong hiệp phụ rồi nhận một thẻ vàng khác trong loạt luân lưu không bị truất quyền chỉ vì tổng cộng có hai thẻ vàng ở hai giai đoạn này. Hai cảnh cáo vẫn được báo cáo riêng theo quy định.
VAR có thể kiểm tra tình huống penalty không?
Có. Penalty/no penalty là một trong những nhóm quyết định quan trọng thuộc phạm vi giao thức VAR.
VAR có thể kiểm tra một quyết định trao hoặc không trao penalty khi có khả năng xảy ra lỗi rõ ràng và hiển nhiên hoặc một sự cố nghiêm trọng bị bỏ sót theo giao thức.
VAR có thể hủy một quả penalty đã thổi không?
Có. Nếu trọng tài ban đầu cho hưởng penalty nhưng quá trình kiểm tra cho thấy quyết định có khả năng là một lỗi rõ ràng và hiển nhiên, trọng tài có thể thay đổi quyết định sau quy trình VAR phù hợp.
Ví dụ, hình ảnh có thể cho thấy cầu thủ tấn công giả vờ bị phạm lỗi. Trong trường hợp xác định simulation, penalty có thể bị hủy và cầu thủ tấn công bị cảnh cáo vì hành vi phi thể thao.
VAR có thể cho penalty khi trọng tài ban đầu không thổi?
Có, nếu tình huống thuộc phạm vi penalty/no penalty và đáp ứng tiêu chí can thiệp của giao thức VAR.
VAR không tự mình “thổi penalty” theo nghĩa thay trọng tài điều khiển trận đấu. VAR cung cấp thông tin hoặc đề nghị review theo quy trình, còn quyết định cuối cùng được đưa ra theo giao thức.
VAR có kiểm tra thủ môn rời vạch khi penalty không?
VAR có thể kiểm tra lỗi của thủ môn, người sút hoặc hành vi encroachment khi chúng thuộc phạm vi một quả penalty và ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả theo giao thức VAR.
Ví dụ, nếu thủ môn cản được penalty nhưng có khả năng vi phạm vị trí tại thời điểm bóng được đá, tình huống có thể được kiểm tra.
Phạm lỗi dẫn đến penalty có luôn bị thẻ vàng không?
Không. Việc trọng tài cho hưởng penalty và việc cầu thủ có nhận thẻ hay không là hai vấn đề cần được đánh giá riêng.
Một lỗi careless có thể dẫn đến penalty nhưng không nhất thiết phải kèm thẻ. Một lỗi reckless có thể dẫn đến penalty và thẻ vàng. Serious foul play hoặc violent conduct có thể dẫn đến thẻ đỏ bất kể penalty đã được trao.
| Mức độ/hành vi | Penalty | Kỷ luật có thể áp dụng |
|---|---|---|
| Careless direct-free-kick offence | Có nếu xảy ra đúng điều kiện trong vòng cấm | Không tự động có thẻ |
| Reckless offence | Có | Thẻ vàng |
| Serious foul play | Có thể có | Thẻ đỏ |
| Violent conduct | Cách bắt đầu lại phụ thuộc tình huống | Thẻ đỏ |
DOGSO trong vòng cấm là thẻ vàng hay thẻ đỏ?
DOGSO là viết tắt của “Denying an Obvious Goal-Scoring Opportunity”, tức từ chối một cơ hội ghi bàn rõ ràng.
Việc phạm lỗi DOGSO trong khu vực phạt đền không phải lúc nào cũng tự động dẫn đến thẻ đỏ. Luật có những trường hợp giảm mức kỷ luật khi penalty được trao.
Khi nào DOGSO trong vòng cấm chỉ bị thẻ vàng?
Nếu cầu thủ từ chối một cơ hội ghi bàn rõ ràng bằng một hành vi là nỗ lực chơi bóng hoặc tranh chấp bóng và trọng tài trao penalty, cầu thủ được cảnh cáo thay vì bị truất quyền.
Lý do là đội tấn công đã được khôi phục một cơ hội ghi bàn rõ ràng thông qua penalty, trong khi hành vi của hậu vệ thuộc loại luật cho phép giảm mức kỷ luật.
Khi nào DOGSO trong vòng cấm vẫn bị thẻ đỏ?
Không phải mọi DOGSO đều được giảm từ đỏ xuống vàng. Một cầu thủ vẫn có thể bị truất quyền trong những trường hợp luật xác định không thuộc diện giảm mức kỷ luật.
Ngoài ra, nếu bản thân hành vi cấu thành serious foul play hoặc violent conduct thì cầu thủ vẫn bị thẻ đỏ do tính chất của hành vi.
Handball ngăn bàn thắng trong vòng cấm bị thẻ gì?
Luật hiện hành phân biệt các tình huống handball khác nhau. Nếu một lỗi handball không cố ý từ chối bàn thắng hoặc cơ hội ghi bàn rõ ràng và penalty được trao, hình thức kỷ luật có thể là thẻ vàng theo trường hợp được Law 12 quy định.
Với các hành vi handball khác, trọng tài phải căn cứ vào bản chất lỗi và tiêu chí DOGSO để xác định hình thức kỷ luật phù hợp.
Penalty có được thực hiện sau phút 90 không?
Có. Nếu một quả penalty được trao trước khi một hiệp kết thúc, trọng tài phải cho phép thực hiện quả penalty ngay cả khi thời gian thi đấu đã hết.
Thời gian của hiệp được kéo dài cho đến khi quả phạt đền hoàn tất theo quy trình của luật.
Vì vậy, việc đồng hồ đã vượt phút 90 hoặc thời gian bù giờ dự kiến không phải lý do để hủy một quả penalty vừa được trao hợp lệ.
Penalty có được thực hiện lại trong trường hợp nào?
Một quả phạt đền có thể phải thực hiện lại trong nhiều trường hợp khác nhau tùy vào hành vi vi phạm và kết quả cú sút.
| Tình huống | Cách xử lý cơ bản |
|---|---|
| Vô tình double-touch và bóng vào lưới | Đá lại penalty |
| Vô tình double-touch và bóng không vào | Đội phòng ngự được đá phạt gián tiếp |
| Thủ môn vi phạm và cản được bóng | Đá lại |
| Thủ môn vi phạm, bóng vào lưới | Công nhận bàn thắng |
| Thủ môn vi phạm, bóng ra ngoài/cột/xà và lỗi không ảnh hưởng rõ ràng | Không nhất thiết đá lại |
| Cầu thủ tấn công vi phạm thông thường và bóng vào lưới | Đá lại theo quy định |
| Giả sút trái luật sau khi hoàn tất chạy đà | Đá phạt gián tiếp cho đội phòng ngự và cảnh cáo người sút |
| Đồng đội tự ý đá thay người đã được xác định | Đá phạt gián tiếp và cảnh cáo người đá |
Penalty có ảnh hưởng đến kết quả và bảng xếp hạng không?
Một quả penalty chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ số nếu dẫn đến bàn thắng hợp lệ. Nếu cú sút bị cản phá, đi ra ngoài hoặc bị hủy vì vi phạm, tỷ số không thay đổi.
Tuy nhiên, penalty thường xuất hiện ở những thời điểm có thể quyết định trận đấu. Một bàn thắng từ chấm 11 m có thể biến kết quả hòa thành chiến thắng hoặc giúp đội bóng giành lại một điểm.
Kết quả cuối cùng sau đó có thể tác động đến điểm số và thứ hạng của đội. Người hâm mộ có thể đối chiếu vị trí của các CLB tại bảng xếp hạng.
Trong trường hợp cầu thủ bị treo giò sau một tình huống penalty có thẻ đỏ, việc kiểm tra lịch thi đấu cũng giúp xác định những trận kế tiếp mà án kỷ luật có thể ảnh hưởng đến lực lượng của đội bóng.
Những hiểu lầm thường gặp về phạt đền trong bóng đá
Penalty có nhiều quy định chi tiết nên người xem rất dễ áp dụng những “luật truyền miệng” không còn chính xác. Dưới đây là các trường hợp thường bị hiểu sai.
Cứ bóng chạm tay trong vòng cấm là penalty?
Không. Trọng tài phải xác định trước tiên tình huống có cấu thành lỗi handball hay không. Không phải mọi lần bóng chạm tay hoặc cánh tay đều là lỗi.
Cứ có va chạm trong vòng cấm là penalty?
Không. Va chạm là một phần bình thường của bóng đá. Trọng tài chỉ trao penalty khi hành vi cấu thành lỗi thuộc nhóm direct-free-kick và đáp ứng điều kiện về vị trí theo luật.
Thủ môn phải đứng im trên vạch cầu môn?
Không. Thủ môn được phép di chuyển, đặc biệt là di chuyển ngang. Yêu cầu quan trọng là tại thời điểm bóng được đá, thủ môn phải có ít nhất một phần của một bàn chân chạm, nằm thẳng hàng với hoặc phía sau đường cầu môn.
Thủ môn bước khỏi vạch thì luôn phải đá lại?
Không. Luật xét cả kết quả quả đá và ảnh hưởng của vi phạm. Nếu bóng ra ngoài hoặc trúng cột/xà, penalty chỉ được đá lại vì lỗi của thủ môn khi hành vi đó rõ ràng ảnh hưởng đến người sút.
Người sút penalty bắt buộc phải sút vào khung thành?
Không. Bóng phải được đá về phía trước nhưng người thực hiện có thể chuyền cho đồng đội theo một phương án phối hợp hợp lệ.
Người sút được đá bồi khi bóng bật cột dọc?
Không nếu bóng chỉ bật từ cột hoặc xà và chưa chạm cầu thủ khác. Người sút chạm bóng tiếp sẽ phạm lỗi chạm bóng lần thứ hai.
Bóng bật thủ môn thì người sút được đá bồi?
Có trong một quả penalty diễn ra trong thời gian thi đấu, vì bóng đã chạm một cầu thủ khác và vẫn có thể còn trong cuộc.
Penalty và luân lưu là một?
Không. Penalty là một hình thức bắt đầu lại trận đấu theo Law 14, còn loạt sút luân lưu là thủ tục xác định đội thắng theo Law 10.
Phạm lỗi dẫn đến penalty luôn phải nhận thẻ vàng?
Không. Một lỗi careless có thể dẫn đến penalty nhưng không tự động kèm thẻ. Hình thức kỷ luật phụ thuộc vào mức độ và bản chất của hành vi.
Câu hỏi thường gặp về phạt đền trong bóng đá
Dưới đây là những câu hỏi phổ biến nhất liên quan đến chấm 11 m, vị trí thủ môn, VAR, đá bồi, DOGSO và các lỗi khi thực hiện penalty.
Phạt đền là một hình thức bắt đầu lại được trao khi xảy ra lỗi thuộc nhóm direct-free-kick trong khu vực phạt đền của chính đội vi phạm theo các điều kiện của Laws of the Game.
Chấm phạt đền nằm cách điểm giữa hai cột dọc 11 m, tương đương 12 yards.
Có. Một bàn thắng có thể được ghi trực tiếp từ quả phạt đền nếu cú đá được thực hiện hợp lệ.
Không. Chỉ những lỗi thuộc nhóm direct-free-kick đáp ứng điều kiện của luật mới dẫn đến penalty. Một số vi phạm trong vòng cấm chỉ dẫn đến đá phạt gián tiếp.
Không. Trọng tài phải xác định tình huống có cấu thành lỗi handball theo Law 12 hay không. Không phải mọi trường hợp bóng chạm tay đều là lỗi.
Tại thời điểm bóng được đá, thủ môn phải có ít nhất một phần của một bàn chân chạm, nằm thẳng hàng với hoặc phía sau đường cầu môn. Thủ môn được phép di chuyển ngang trước cú sút.
Không phải lúc nào cũng vậy. Việc đá lại phụ thuộc vào kết quả quả penalty và việc hành vi của thủ môn có ảnh hưởng đến người sút hay trực tiếp ngăn bóng vào lưới theo Law 14 hay không.
Động tác giả trong quá trình chạy đà được phép. Tuy nhiên, giả động tác sút bóng sau khi đã hoàn tất chạy đà là hành vi vi phạm và người sút bị cảnh cáo.
Người sút không được đá bồi nếu bóng chỉ bật từ cột hoặc xà mà chưa chạm cầu thủ khác. Nếu chạm bóng lần nữa, đội đối phương được hưởng đá phạt gián tiếp theo quy định.
Có trong một quả penalty được thực hiện trong thời gian thi đấu nếu bóng vẫn trong cuộc, vì thủ môn đã trở thành cầu thủ khác chạm bóng sau cú sút.
Người thực hiện không bị việt vị khi đá penalty. Sau khi bóng vào cuộc, luật việt vị vẫn có thể áp dụng đối với diễn biến tiếp theo khi đáp ứng các điều kiện của Law 11.
Có. Penalty/no penalty thuộc phạm vi VAR. Nếu quyết định ban đầu có khả năng là một lỗi rõ ràng và hiển nhiên, trọng tài có thể thay đổi quyết định theo quy trình VAR.
Không. Nếu cầu thủ từ chối một cơ hội ghi bàn rõ ràng bằng nỗ lực chơi bóng hoặc tranh chấp bóng và penalty được trao, cầu thủ có thể chỉ bị thẻ vàng. Một số trường hợp khác vẫn dẫn đến thẻ đỏ.
Không. Penalty là hình thức bắt đầu lại trận đấu theo Law 14, còn loạt sút luân lưu là thủ tục xác định đội thắng sau trận theo Law 10.
Có. Nếu một quả penalty cần được thực hiện hoặc thực hiện lại khi thời gian của hiệp đã hết, thời gian được kéo dài để hoàn tất quả phạt đền.
Kết luận
Phạt đền trong bóng đá là một hình thức bắt đầu lại có thể được trao khi đội phòng ngự thực hiện lỗi thuộc nhóm direct-free-kick trong khu vực phạt đền của mình. Bóng được đặt tại chấm cách cầu môn 11 m, người sút phải được xác định rõ, thủ môn phải tuân thủ vị trí trên đường cầu môn và các cầu thủ khác phải đứng đúng khoảng cách trước khi bóng vào cuộc.
Luật penalty còn quy định chi tiết về hành vi xâm nhập vòng cấm, vị trí thủ môn, động tác giả, chạm bóng hai lần, DOGSO và quyền can thiệp của VAR. Đặc biệt, penalty trong thời gian thi đấu không nên nhầm với loạt sút luân lưu, bởi hai tình huống có mục đích và quy trình xử lý khác nhau.
